Hoe kunnen milieuheffingen worden geaccepteerd?

Om een einde te maken aan de crisis van de “gele hesjes”, organiseert de Franse regering van half januari tot half maart 2019 een groot nationaal debat rond vier thema’s:

  1. De ecologische transitie (Hoe kan de Franse bevolking beter ondersteund worden in hun dagelijks leven voor huisvesting, transport en het verwarmen van hun huis?),
  2. Belastingen (Hoe kunnen belastingen eerlijker, efficiënter, competitiever en inzichtelijker worden gemaakt?) en uitgaven
  3. De ontwikkeling van de totstandkoming van de democratie en het burgerschap
  4. De organisatie van de overheid en de publieke dienstverlening.

Het oorspronkelijke doel van de “gele hesjes” was de afwijzing van de nieuwe brandstofbelastingen waardoor de koopkracht van Franse huishoudens in 2019 fors omlaag zou gaan. De klimaat-energie bijdrage heeft uiteindelijk slechts drie jaar standgehouden voordat hij werd opgeschort door president Macron.

Sinds het Franse milieuplan in 2007, Grenelle de l’environnement, hebben opeenvolgende regeringen geprobeerd een ecologische belasting in te voeren, maar zonder veel succes. Via de invoering van nieuwe belastingen, de verhoging van bestaande heffingen of het opheffen van subsidies die slecht waren voor het milieu moest het gedrag van economische actoren en huishoudens worden beïnvloed vanuit het principe “de vervuiler betaalt”.

Maar Frankrijk heeft volgens vele experts al vanaf het begin de verkeerde weg ingeslagen. Ten eerste zijn milieuheffingen vaak ingevoerd om de overheid extra financiële middelen te verschaffen, niet om de ecologische transitie te ondersteunen. In 2014 was een van de doelen die de regering van president Hollande aan de net opgerichte commissie voor ecologische belasting had gesteld om 3 miljard extra inkomsten voor de staat te genereren. Dit is ook de kritiek op de klimaat-energie bijdrage: de inkomsten worden gedeeltelijk gebruikt om de ondersteuning van Franse bedrijven te financieren.

Een slecht geëvalueerd beleid
Milieuheffingen zijn in Frankrijk moeilijk te begrijpen en de resultaten ervan worden niet geëvalueerd. Het comité voor de groene economie is van mening dat er regelmatig een rapport aan het Parlement moet worden voorgelegd om “een overzicht te geven van de ontwikkeling van deze belastingheffingen en de macro-economische, budgettaire en ecologische gevolgen ervan”. Het is tevens belangrijk om toezichtindicatoren in te stellen om de resultaten van de heffingen te verifiëren. Tot slot: “om de steun van alle belanghebbenden te garanderen, zou er jaarlijks een overleg moeten plaatsvinden over investeringen en groene belastingen.”

Tweede probleem: om het concurrentievermogen van bedrijven niet aan te tasten en bedrijfsverplaatsingen te voorkomen, is er voor gekozen om huishoudens meer te belasten en veel bedrijfssectoren vrij te stellen. “De Franse milieubelasting is grotendeels gebaseerd op energieverbruik, met name het verbruik van fossiele brandstoffen. Hiermee wordt de bevolking het meest belast”, aldus een recent rapport van het comité voor de groene economie gericht aan de Franse regering (Comment construire la fiscalité environnementale pour le quinquennat et après 2022 ?). Dit belastingonrecht krijgt van de “gele hesjes” de rol van boosdoener toebedeeld.

Ten slotte, als groene belasting bedoelt is om het gedrag te veranderen, dan moeten er alternatieven zijn. Dit was de belangrijkste klacht van de voormalige Franse minister van milieu, Ségolène Royal, bij het invoeren van de Ecotax: aangezien er geen alternatieven waren voor het vrachtvervoer, hield dit in dat deze sector, die het toch al zwaar te verduren had, nog extra werd belast.

Waarom lukt het andere landen wel?
Zweden voerde bijvoorbeeld al in 1991 een CO2-belasting in. Het enige verschil is dat het land tegelijkertijd de belastingen voor bedrijven en huishoudens verlaagde. Zonder deze fiscale neutraliteit is het moeilijk of onmogelijk om nieuwe belastingen geaccepteerd te krijgen. De huidige situatie in Frankrijk laat dit duidelijk zien.

Het comité voor de groene economie voegt hier aan toe dat het effect van het herverdelen van de gegenereerde inkomsten vanuit een geografisch oogpunt moet worden geanalyseerd: “De impact van milieubelasting kan afhankelijk van de regio kleiner of groter zijn en geografische ongelijkheden tot gevolg hebben. De geografische kenmerken kunnen met name een invloed hebben op de beschikbaarheid en de kosten van alternatieve oplossingen en moeten daarom worden meegenomen in de algemene herverdelingsstrategie.”

Ideeën voor een rechtvaardiger belastingstelsel
Verschillende ideeën om deze herverdeling te verbeteren liggen al jaren op tafel. De vereniging Amorce, die de gemeenten vertegenwoordigt, vraagt bijvoorbeeld bij elk nieuwe begrotingswet dat een deel van de inkomsten uit de energie-klimaatbijdrage wordt overgemaakt aan de regio’s die zich inzetten voor de ecologische transitie. Veel energieleverende regio’s hebben bijvoorbeeld laten zien dat het mogelijk is om maatregelen dichter bij de burger te brengen: alternatieven voor de privéauto, energie-efficiëntie, productie van hernieuwbare energie, circulaire economie …

Voor een eerlijkere CO2-belasting, stellen een vijftiental economen en onderzoekers voor om de meest vervuilende industrieën (1.400 locaties in Frankrijk) te belasten. Reeds onderworpen aan koolstofquota, profiteren deze sectoren van gratis emissierechten of van de lage koolstofprijs op de Europese markt. ” Deze extra belasting wordt al getest in het Verenigd Koninkrijk. Frankrijk promoot deze extra belasting (de beroemde prijscorridor), maar op Europese schaal … Tot slot klagen veel partijen over het groot aantal sectoren dat nog kosteloos vervuilt (luchtvaart, wegvervoer, zeevaart, visserij, landbouw …).

Oude ideeën uit de kast halen? Het toepassen van een oplopend tarief voor energie of water waarbij voor essentiële behoeften een lager tarief wordt berekend. Sommige gemeenten testen deze maatregel al voor water. En waarom geen verlaagde btw-tarieven voor duurzame producten? Het idee werd al in 2007 door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk verdedigd! Er gelden nu verlaagde tarieven voor duurzame energieapparatuur. Deze maatregel zou ook kunnen worden toegepast op consumentenproducten. Een andere mogelijke maatregel is het invoeren van een bonus-malus systeem op basis van de ecologische impact van producten ….

Bron: Actu-Environnement

Advertenties
%d bloggers liken dit: